Friday, July 17, 2026

"SUPREME COURT-IN, FOOTPATH-A KAL-TE THLAVÂNG NA TAKIN A HAUH"



"SUPREME COURT-IN, FOOTPATH-A KAL-TE THLAVÂNG NA TAKIN A HAUH"

><}}> Dr. John, 20.06.26

Supreme Court chuan, June 19, 2026 khan thutlûkna siamin, Ke-a kalte chungchanga dân awm mêk chu, chiang leh zau zâwkin a rawn sawifiah a (Supreme Court establishes a landmark judgment or landmark decision, which fundamentally changes the interpretation of existing law). Mihring ten thlamuang tak leh him-dam taka Ke-a kalna (footpath) an hman hi khua leh tui te chanvo dik tak a ni (fundamental right) tih a puang a. Ke-a kal hrim hrim hi mihring nunna nena inthlunzawm tlat a nih avangin ngaih pawimawh a ngai hle a ni, a ti bawk.

He thutlûkna lo chhuahna hi, mipa naupang kum 5 mi, a Pa-in a School kal tur a thlah, footpath awm lohna kawnga an kal laia, lirtheiin a sut-hlum tak chungchang Court-in a ngaihtuah aṭanga lo inţan a ni. Naupang duhawm tak hian a nunna a chan hi thil pawi tak a ni a. Amaherawhchu, he vanduaina avang hian thil ţha tak a rawn chhuah theih phah ta a. Tun aţang chuan, midangten an him phahna tur a lo ni dawn ta a. Footpath-a kal ţhin-te tân a thlamuanthlâk hle tawh dawn a ni.

1. DÂN (CONSTITUTION) TLAWHCHHAN TE:

Footpath-a zalen taka veivah theihna hi, Article 19(1)(d) in a phal angin, “zalen taka veivah theihna (freedom of movement)” a pe a. Article 21 pawhin, “nung dam leh zalen taka awm theihna chanvo (right to life and liberty)” a pe bawk a ni. Supreme Court chuan, “lirthei aiin mihring ke-a kalte hi ngaihpawimawh zâwk tur a ni,” a ti bawk.

2. TUALCHHUNG THUNEITUTE MAWHPHURHNA:

Urban development authorities, Municipal Corporation, LC leh VC (panchayats) leh tualchhung thuneitute chuan, Kawng awmna zawng zawngah chuan, Ke-a kalna tur (footpath) hi an siamin, Ke-a kalte himna turin, ţha takin an enkawl chhunzawm ngei ngei tur a ni, a ti bawk. Hei hi an ti lo a nih chuan, Ke-a kal ten harsatna an tawh hunah, dan anga khin theih leh zângnadawmna pawh phut theih an ni dawn a ni.

3. ZÂNGNADAWMNA DIL THEIH DÂN:

Ke-a kalte (India khua leh tui tawh phawt) te chuan, he an dikna chanvo hi nêkchêp an nih emaw, harsatna an tâwk emaw a nih chuan, dân hmangin zângnadawmna (compensation) an dil thei bawk ang.

4. SORKAR-IN HETIANG LAM ENKAWLTU BIK A DIN ANG:

Ke-a kalte himna ngaihtuah tur hian thiamna bik nei pawl (regulatory body) din turin Suprem Court chuan Sorkar laipui chu a hriattir nghal a. Heng - Ministries of Housing and Urban Affairs, Rural Development, and Road Transport and Highways te chu lo ngai pawimawh lehzual tur leh rampum huapa hma lo la nghal turin a hriattir bawk a ni.

5. DÂN THLÂK DANGLAM CHUNGCHANG:

He Ke-a kalte humhimna leh zalenna dan hi, Dan dinglai a khawih tel avangin, Supreme Court chuan, he a dan sawifiahna chungchanga thutlûkna hi hmang nghal tura hriattirna (Statutory Overhauling) chu Law Commission of India, Ministries of Housing and Urban Affairs, Rural Development, and Road Transport ah te hriattirna a thawn nghal bawk a ni.

6. A BIK TAKA THLIR ZUINA:

Suprem Court chuan, Footpath-a Ke-a kalte tana dân sawifiah chianna hi a ngaih pawimawh em avangin, he dân hi Sorkarin a zawm ngei em? tih chu, uluk taka thlirzui reng chungin, a ţul chuan Suo Moto mai tur pawhin a inpeih reng dâwn bawk a ni.


0 comments :

Popular Posts