Thursday, July 16, 2026

KHAWVÊL HMA-AH VANTARA ZOO A MUALPHO LEH TA!

KHAWVÊL HMA-AH VANTARA ZOO A MUALPHO LEH TA!

><}}> Dr. John, 24.06.26

1. VANTARA ZOO-IN DÂN BAWHCHHIA

German chanchinbu Süddeutsche Zeitung leh Venezuela rama Media outlet pakhat Armando Info te angdun ten an chhuichianna-ah chuan, Reliance neitu Mukesh Ambani fapa naupang ber, Anant Ambani ta Vantara Zoo hian kum 2022 aang khan ram 30 aia tam aangin ramsa nung 39,000 chuang a la lut niin an tarlang a.

Vantara Zoo-a lâkluh Ramsa tam zâwk te hi, CITES (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) dân hnuaia khawvel puma Sumdawnna atana hman phal loh leh ramdanga thawn luh or lak luh phal loh Species te an ni nghe nghe a. He report-in a tarlan dân chuan, Vantara Zoo hian CITES khapna dân hi a bawhchhe chiang hle, tih hi khawvela ram hrang hrangin an hre tawh a. Hemi chungchang hi India Sorkar hian ala hupbet tlat niin an hre bawk, a ti.

Vantara Zoo chungchanga puhna hi, August 25, 2025 khan Supreme Court chuan a ngaihtuah a. Heng puhna te (allegations of unlawful procurement of animals, mistreatment in captivity and financial irregularities) chu a ngaihtuah hnuin, September 15, 2025 khan thutlukna siamin, Court-in thil dik lo a hmuh loh thu a sawi rualin, fimkhur a ngaih thu a sawi tel bawk a ni (Vantara in strict compliance with laws; do not tarnish it). Vantara thiamchanna hi a lawmpuiawm rualin, Prime Minister-in September 2025-a a hawnsak kha a ni miau si a!!!

2. VANTARA-IN STATE ZOO AŢANGIN RAMSA LEI ŢHIN!!!

Vantara Zoo-ah hian ramsa vâng leh mang mai thei (exotic & endangered animals) chi hrang tam tak an awm a. Chung zingah chuan African Cheetah 90 chuang leh a note 12 chuang an awm a. Kum 2024-a The Himal South-Asian Investigation ten an chhuichiannaah chuan, Vantara Zoo hian, heng ramsa te hi India leh ram pawn-a mimal (private entities) te hnen aanga a leikhâwm mai bâkah, Gujarat leh Assam-a Sorkar Zoo aang pawhin a la lut tih an hmu chhuak a ni.

State Zoo henkhat chuan, smuggling aanga an man ramsa vâng tak tak, anmahni kuta hlan tawh te chu, Vantara Zoo-ah hian an thawn ţhin tih hriat a ni. Hei mai nilovin, State Forest Department-te, a bik takin Maharashtra-ah phei chuan, lungalhthei leh lunghlu laihchhuahna (mining) avanga Ramsa te chenna Ramngaw tih chereu a nih mai piah lamah, a rûkin dân lova ramsa thawnchhuah pawh an kalpui tel bawk a. Mihring mai bakah Ramsate tana a nghawng tur ngaihtuah miah lovin Vantara Zoo-ah hian an thawn lut hin a ni.

Kumin 2026 May 25-a, Aizawl Zoological Park hotuten RTI Zawhna an chhan danin, “Aizawl Zoological Park atangin Ramsa/Sava 12 a bo tawh a, hmuhlet ala awm lo,” tih kan hriat te pawh kha ngaih hi a ţha mawlh lo. Heng a bo te zinga Rufous Hornbill, Lear Macaw leh Pesquet Parrot te phei kha chu Exotic bird an ni lehnghal. An man pawh a to rem rem ang chu!!!

The Himal Investigation-in an chhuichian zelnaah chuan, "Vantara Zoo hian, India rama NGO enkawl mek Ramsa humhalhna hmun hrang hrang aangin Ran Doctor leh Ramsa enkawl thiam (Vetenary & animal-care staff) pawh an la lut ru ţhin" tih an hmu chhuak bawk a ni.

3. PROJECT CHEETAH-IN NGHAWNG ŢHA LO NEI MÊK

Project Cheetah hming chawia Kuno National Park siam hi, India rama Cheetah a lo pun theihna tura, Sorkar Laipui Project niin, January 2020-a Supreme Court-in hun rei lutuk lo chhung atana Madya Pradesh-a Park siam a phalsak kha a ni. Kum 2022-2023 khan Cheetah 20 te chu South Africa aţangin Kuno National Park-ah hian lâkluh ţan an ni a. Prime Minister Narendra Modi chuan, March 4, 2025 khan, he Park hi a hawng a nih kha.

He Project Cheetah chungchang hi, Journalist, Asian College of Journalism Awardee Akhilesh Pandey chuan, nghawng ţha lo tak mai a neih dan Caravan Magazine-ah April 1, 2025 khan a ziak a (See also thewire.in, conservation.co.za). @Park chhehvela mihring chengte khawsak-phung leh nunphung chu a ţha lo zawngin nghawng nasa em em a. Khaw 24 zet sawnchhuah an ni a. Mihring 5000 chuang khawsak-phung leh eizawnna a tibuai a. @Cheetah te hi enkawlna leh venhimna ţha tak pek an nih loh avangin, an duh duhin an tla a, khuaah te lutin, ţum 20 chuang chu, Cheetah te hian Naupangte an bei ţhin thu a ziak a. @Tin, Zirchiannaah chuan, Cheetah puitling tawh zinga 40% zet hi an thi a. @Hei bakah hian, Cheetah te hian, dam khawchhuah theihna chance (survival rate) an neih hi 60% chauh a ni, an ti bawk. He Project Cheetah hi, Ramsa enkawl dan dik chungchangah leh Mihringte himna leh dikna chanvo pek chungchangah te hian a hlawhchham hulhual tihna a ni (Project Cheetah is Unethical & Unjust for Both the People and the Animals). Mahse, a chunga harsatna leh nghawng ţha lo a neih te khi, Kuno National Park-a thawktute leh thuneitute chuan an hnawlin, an thup tlat thung niin an ziak.

Kan sawi tum ber chu, Sorkar laipui Project lian (“Prime Minister Modi’s Project Cheetah” tih hiala koh) pawh hetianga pawi nasa tak a khawih a, a hlawhchham chuan, Mimal Project Vantara Zoo hian engang pawi nasa te nge ala khawih dawn? Engtin nge an kal zel dan tur hi ni ang? tih te chu, sawi ngai lovin, kan ngaihruat thiam thei tawh mai awm e…

4. NGAIHTUAH ZUI ATÂN

Bible-a kan hmuh angin, Juda Lal Jehosaphata kha lal ţha tak, Pathian ţih em em, Judate Sakhaw biak dan te siamţha a, ringlo mite pathian biak te pawh paihbo ngam a, Pathian thu hril tura Puithiam te hial tirchhuaktu a ni. Mahse, a hun tawp lamah khan, Israel Lal Ahazia, lal sual tak mai a thurualpui ta tlat mai a! Khami hnu kha chuan, thil tha lo tak tak a ti ve ta a, Zawlneiten an kamkhat ta hial tih kan hmu (2Chro.20:35). Keini pawh, Pathian duhlohzawng titu leh khawvel Sorkar-te dan siam ţha tak tak te bawhchhetute lak aţang hian kan inthiarfihlim loh chuan, Pathian thinur kan tawngbaw ngei ngei ang. A fate kan nih avangin, kan lakah hian kan Pathian thikthu hi a chhe bik a ni.

Chuvangin, hetianga India ram chauh pawh ni lo, khawvêl huapa dân palzut avanga mualpho fo, hausakna hmachhuan-a Ramsa-te chunga inluling, India ram hruaitute’n an hausak vanga an hlauh-tlawn hi, Mizoram Kristian-te tân hian kan lo thawhpui ve chi a ni dawn emni? Sorkar pawh hian bengsika a ngaihtuah a hun tawh lo maw? Vantara Zoo leh a kaihhnawih hi Kristian State-a an rawn luh pawh hi, Kohhran hrang hrang tân pawh hian a him ang em? Kan Pathian an hmuhsit phahna tur kawng te a ni tel mai lovang maw?

India rama Wildlife Rescue Pawl lian ber Wildlife SOS (US, UK, India) te pawhin Vantara nena inzawmna them te neih pawh an duh miah lo nia! Chhan ţha tak a awm ngei ang. Khawvela Chanchinthar puangtu rintlak ber pawla ngaih REUTERS pawhin, “Supreme Court chuan Vantara Zoo ah hian thil dik lo a hmu lo naa, inhnialna erawhchu ala chawkchhuak reng a ni” (cleared zoo of wrongdoing, zoo is often contentious) tiin fing tak leh awmze nei takin tawitein a ziak a ni. Kan ngaihsan em em ţhin, PETA (People for the Ethical Treatment of Animals) thung chu, Vantara thlawptu ţha berah a ţang ve ta thung!! India rama Reporter lar leh tha tak- Prajakta Joshi-in, Vantara lama Kolhapur khuaa Sai an lakphei dan lungchhiatthlak tak a ziak te kha, rilru a khawih asin!

Engpawhnise, Hmasawn leh hauhsak leh ropui i duh luat vangin, i taksa, i chhia leh ţha hriatna, rilru leh thlarau, i ram Mizoram leilung leh a chhunga thilhlu te hi hralh lul suh ang che!

 SOURCE:

thewire.in/environment/,

conservationaction.co.za/ ,

caravanmagazine.in/environment/.

indiejournal.in/article/peta-hpc/.

reuters.com/world/india/.

indiejournal.in/article/peta/.


0 comments :

Popular Posts