Friday, July 17, 2026

PRESS STATEMENT OF CESJ ON OSD TO CM LEH VANTARA CHUNGCHANG PART-2

PRESS STATEMENT OF CESJ ON OSD TO CM LEH VANTARA CHUNGCHANG PART-2

Centre for Environment & Social Justice (CESJ)

Email: cesjmizoram@gmail.com Website: cesjmizoram.org Ph.No.:7005945474

Regd. No.: MSR 1578 of 15.02.2023

PR No. CESJ-MZ/A1/2026/08 (PR). Dated: 07. 04. 2

026

March Ni 30 khan CESJ chuan Mizoram sawrkara thuneitu thenkhat leh mi hausa tawntaw fapa, Anant Ambani inawmtleina tura siam (Vantara private zoo) chungchanga thil fello leh kan ram tan a pawi theih tur thu statement kan lo siam tawh a. He mi kaihhnawih kan chhui zelnaah a buaipuitu ber tur niawm tak, EF&CC department lam dawr lova, OSD to CM ruahmanna-a RD minister, Prof. Lalnilawma’n thawh ho an tumna social media lama a rawn tarlang daih mai kha a mak dangdaiin thil kal kual vel han thlirin ngaih a ti tha lo zual hle a. A hnu lawkah Vantara lam promotional video siam sa, a thu belh (caption) tur nena ready-made an pek chawp ni awm tak kha RD minister bawk hian- sumdawng advertisement agent/model te tih ang maiin a rawn fak sak chiam kha a ni a.

He thil hi kan han chhui zui a. Kan chhui thui poh leh zawhna a tam emaw tih mai turin, sawrkar leh OSD to CM mawhphurhna petu, Chief Minister’s Office (CMO) ngei pawhin an hriatpui loh zia, he mi kaihnawih hrang hrang RTI zawhna chhanna atanga tun dinhmuna kan hriat theih chin chu a ni ta a ni. Hetih rual hian heng thil thleng chungchanga a kipui ber nia lang OSD to CM chetvelna han thlir hian thil fel lo tam tak awm ngeia kan hriat pawh a dik chho zel bawk a ni.

OSD to CM Jonathan Lalremruata, Dawrpui Vengthar-Vaivakawn, appointment order hi 17th February, 2024 khan sawrkarin a ti chhuak a, (Vide: No. A. 22013/1/2023 – P&AR (GSW). He lehkhain a tarlan ang chuan, Secretary to Government status leh rank pek niin thlatin Re. 1/- (cheng khat) hlawh tura rawih a ni. He appointment letter-ah hian hnathawh dan tur (Terms & Conditions) mumal tak, dan hnuaia phal chin leh a tih miah loh tur thilte pawh chiang taka tarlan a ni bawk a. Terms & Condition 8-na ah chuan heti hian a inziak a: “He shall, in no case, represent the government in court or before any other legal authority, Tribunal, Media, etc., or give opinion/advise to others in any matter that is adverse to the interests of the government. He shall not be permitted to take up any other assignment during the period of his appointment as OSD to Chief Minister.”

CMO a RTI zawhna, 30th March, 2026 ami “Dt.28.3.2026 LPS Chanchinthar puana Vantara hotuten state sawrkarin AFS hripui a do mekna leh nungcha humhalhna lam pui turin Mizoram an rawn tlawh thu an puan kha; Mizoram sawrkar hmalakna a ni em? A nih chuan ASF hrileng mek rawn enpui tura Mizoram sawrkarin a sawmna lehkha copy ka dil che a. Eng vangin nge anni kher hi koh an nih?” tih zawhna chu “He hmalakna hi Chief Minister/Chief Minister’s Office in a hriatpui lo..” tiin SPIO, Chief Minister’s Office chuan a chhang a. Tin, Vantara (Green Zoological Rescue & Rehabilitation Centre) mithiam Mizoram rawn tlawhtu te nihna kimchang zawhna pawh ‘CMO in an nihna kimchang a hriatpui loh thu’ bawkin RTI zawhna chhan a ni.

He mia thil lang chhuak ta chu- OSD to CM Jonathan Lalremruata hian amah ruaitu, Chief Minister Office hriatpui miah lohvin sawrkar hotu dangte leh Reliance Foundation enkawl, Vantara Zoo inkarah hian ruahmanna siamin palai hna (dalal) a lo thawk kual vel tihna ni ber a. He thil thlen hma lawk February Ni 2, 2026 khan OSD vek hian ama enkawl NGO - Formosa Foundation hmalaknain Reliance Foundation pek, 4x4 Camper pakua lai mai chu CYMA ruihhlo dona atan hman turin a lo ruahman fel tawh a. Patling rual “Pu Anant Ambani, kan lawm e..” tiin khami ni khan CYMA office tualah an au rual dual dual anih kha!

Kha thil thleng kha Reliance Company in thuk lehzuala Mizorama kua an hreuh theihna turin an dalal ang tih hi a rinawmin a pawm tlak em em a. OSD to CM hian ruahmanna a lo siampui diam tih tun hnu hian a lang chhuak ta a tih theih a. Ngun taka mawphurhna pawimawh atana ruatna lehkha- Terms & Conditions 8-na hi kan chhiar chuan OSD to CM hian amah ruaitu remtihna tel lovin, company pakhat leh ama hlawkna um bakah Mizoram tana thil pawi tak thlen thei thilah thuk takin alo inrawlh reng em ni tih zawhna hi a sawifiah a tul a, hei hi CESJ chuan a phut tlat bawk a ni. Tin, a kaihhnawih department minister leh thawktute pawh ni lo, RD minister leh Vantara zoo aiawhte ‘nature reserve, afforestation leh community reserve’ chungchang hmalakna tur ruahmanna an neih ho theihna tura lo thlunzawm kual daih mai hi hriatthiam a har a. Zoram mipuite leh CMO ngei pawhin chhanna fumfe tak an mamawh a ni.

Tin, he hmalakna CMO hriatpuina tel loa lo awm hi, kan sawrkar duhdan (interest) a ni reng em? Mipui aiawha roreltu state sawrkar duhdan kalh leh appointment letter a condition hrang hrang awmte kalh hian, OSD to CM hi alo che anih chuan he dinhmun pawimawh tak hi chelh reng tlak a ni em tih leh, Mizoram mipuite leh sawrkar aiawh tura rinngam zel chi ani em tih pawh ngun taka ngaihtuah tha turin sawrkar thuneitu lute kan phut bawk a ni.

Kan ram ngaw, lui tui, ramsa leh sava chi hrang hrangte humhalhna kawngah hian Mizoram sawrkar leh mipui tha tichak lehzuala thawhpui tur kan mmawh anih pawhin, India eh khawvel huapa pawha helama hming thalo tak, Dan pawisakna reng nei lo, Reliance- Vantara ber kher hi chu thawhpui lo hram turin thuineitute kan ngenin kan phut tlat a. Environment renchem leh humhalh lamah heng multi-billionaire te hian kan ram zimteah tih tur an nei lo. Kan ram leilung leh a hausakna, kan biodiversity hausakna min chhuhsak hi a chakin an chak huam huam tih kan hria a. Kan phal ngai lo ang.

OSD to CM Jonathan Lalremruata hi a ruka sawrkar laipui control tlattu, Corporate liante nena inhne hnai, mipui nawlpui thatna tur aia mi tlemte ten, ram hausakna an hnek zawh vek theihna tur atana thluak vawrhvir thiam rualte nena sam inphiar zawm tlat a ni. Hetiang mi, kan aiawha rorel tura kan thlan pawh ni ve lo, mipui ten hlawhfa atana kan chhawr (government servant) pawh ni bawk hek lo hian, eng vangin nge  thu neihna sang tak neia thil lian tham lutuk a buaipui fo? Hei hi kan MLA rualte paw’n lo hre hre rawh u, hetiang mi, mipuiin thu neihna kan pek ni lo hian nangni thuneihna kan pekte hi an kal khalh che u hi kan phal lo. Mipui rorelna aia mi tlemte thuneihna leh hausakna tundin tumtute hian, CMO hi control-in ‘Corporatocracy’ ah a hnuk lut ang tih kan hlauhna a rei tawh a. Heng Corporates liante hian engtik lai mahin khawi hmunah pawh mipui hamthatna an ngaihtuah ngai lo a. Anmahni hlawkna chiah an um tih hi khawvelin a hria a. An donation leh charity tam tak pawh hi an business atana hlawkna hmuh letna atan deuh vek a ni.

Hmanlai India rama environmental movement lian tak tak thleng tawhte kan thlir let chuan, mi hausa ten an hausak belh zel nana mi retheite tangka tlemte te pea an chenna atanga an nekchhuah rah vek a ni. Bishnoy Movement-1730s , mihring 363 thihna te, Chipko Movemnt te, Silent Valley Movement te, Appiko Movement-te leh Anti Coca-Cola Movement- 2001 te kha- Big Corporates ho vanga thleng vek a ni a. Tuna Mizoram kalphung thenkhat hian helam a hawi a, history a kan hmuh leh hriat angin Corporates lian an rawn luh chuan, mi retheite chan tur chu thil siamna khu leh ekchhia (by-product) chiah a ni tih hi ‘ka vaibel’ tih tluka chiang a ni. A pawi ber mai chu ‘Corporatocracy’ ah chuan Regionalism leh Nationalism a bo a. Tun huna mihring nun khawchhuah nana pawimawh pahnih, environment leh social mausama ‘Profit’ chauh ngaihtuah mek hi kan hnawl thiam lo a nih chuan a pawi khawp ang. A nghawng tur chu retheite retheihna zual zel tur leh environment chereu vanga harsatna nen, chaurauek kan thai ang. Heihi kan ram hruaitute’n ngaihtuah ngun se kan duh takzet a ni. 

Media Cell: CESJ


0 comments :

Popular Posts